Aug 15, 2008

Engzat nge i hlawh ve?

Tunlai chu kumin chhunga ka awl ber lai a ni chungin ka thatchhiat ber lai ani awm e a. Ziah mood-ah hian ka awm hlei thei lo a. Independenceday lawmna denchhenin kan sawrkarin kan hlawhte min tih pun sak bawk si a, tlem chu ka han thai ve leh hram ang e.
Vawiin pawh Independence Day lawmin nilengin ka mu ang chu ka tia, mah se kan senior pakhat thlatawp a retire tawh tur hian min rawn kai tho a. "Online i la?" a rawn ti a. Peih lo viau mah i la 'Nang malsawmna ni ang che' tih kha chhung lamaha rawn lang a. Resume ka buatsaih sak chu timesjobs.com, naukri.com leh monsterindia.com ah kan va upload a. Ka haw a, luch ka ei zo chauh a, "Naktuk Mumbai Mizo Fresher's Social-cum-Silver Jubilee Celebration ah debate tur anih kha" min la rawn ti zui a.
He thu ka rawn ziahna chhan deuh ber chu, "Engzat nge i hlawh ve?" tih hi zawhna ka dawn tam ber te zing a mi a ni thin a. Engzat chiah hi nge hlawh ta ila hlawh tam ni anga, eng zat chiah hi nge niang ka thawh nen a inphu tawk ni ang? tih ka ngaihtuah mai mai a.
He ka senior sawi retire mai tawh tur a hi ka han sawi leh lawk anga. Panama Shipping atangin thiante kaltlangin 48,000/- p.m offer a hmu a. Chuti chung chuan hna dang a la dap tang tang a. Resume a expected salary pawh 'negotiable' tih mai ka rawt laiin minimum 60,000/-p.m a la ti ta cheu a. Ka meng phar awn awn lo chauh a ni.
A chhan chu maw? Mi sipisial tak ani bik lem lo a. Nawlej aia hnar kaw zau an tih ang chi, pian phung ena a budelh ni mai awm tak hi ani ve a. A dik a dik a sawi chuan tun tum kan hlawh pun hnu a a hlawh tur ai pawh hian tuna an offer khi a la double pha tlat nia. Chuti chung chuan a la iai ve khanglang a,( te han ti i la!) hna dang a la um leh nghal a. Theih loh chu a ni miah lo a. Mah se, a phu loh a zawng ka lo ti ve deuh a.
Ti hian ka han ngaihtuah chhin mai mai a. Mi heti zat hi an retire tawh a, private ah na na na chuan hlawh let chu an la ve mai a. An va thawk hnem ta lua nge ni a, an va thiam thar thut aw ka ti mai mai a.
Private tam tak a thawk ten a, engmah ti lo a hlawh la min tih fo chang hi chuan tha a na ve thin. An hlawh tam vang a va thiam bik ta lua ah ka ngai lo a, va thawk hnem ta luaah ka ngai thei lo. BPO leh KPO a thawk tam tak te zinga freshers' te pawh in 5 digit hi an cross vek laiin kum hei leh chen hi ka lo thawk ve tawh a 5 digit ka margin ala ni hi chu sawi hi a nuam thin lo. Metros a chen ve a, thlatawp alo nia Bank-ah 5 digit aia tlem a rawn luh vah tawh hi chuan ni 15 nghah thlen hi har ve deuh ania aw!
Thianten chutah an tih pawh hian tun thla chu kan ti thla tin mai a ni. Saving chu sawi loh, tlem bang ve dawna hriat leh eng eng policy leh fund emaw rilruah a lo lut a. Hautak ve thei tak ani.
Ti hian ka zawt ta a. Tunah pawh i la in managed thei tho a. Fa 2 naupang sikul kal rual i nei a, pension i la bawk dawn a, kum engzat chiah nge la thawh i tum ang? Ti hian min chhang a, " Tunah chuan kum tin thla 2 leave ka nei a, DA/TA ka la la bawk a. Medical engkim a free bawk a, khuaa haw na tur a thlawnin min tum sak a. thlawhna ah 50% min la pe zui a. Engemaw palh pawh awm se insured ka nia. Ka fate zirna min tum then sak a etc etc... mah se private ah chuan palh thil lakah khan engkim a buai vek ani mai" a ti a.
Enga pawh chu lo ni se.... 50% a thlawh hi kei chu ka ui thin a. Rel bangah ka la uai hram hram thin. Vawiin chu hlawh a pung bawk a, next pay commission hmain ka pension hman tawh dawn bawk si a. Tu tu te hi nge ni phu loh hlawh la a, overpaid kan tih te chu le? Kan hlawh, min pek ang chhun chhun hi chu ka phu ve tawkin kei chuan ka hria a.
Tuna chinah tu pawhin "Engzat nge i hlawh?" min tih leh chuan, "Nuaih hnuai (not sing hnuai!)" ka ti ve thei ta!

Aug 6, 2008

Politics leh KEIMAH!

Kan chhungkua ah chuan Bairabi Hydel Project leh ZORO kha kan politics thin a nia. Ka pa kha sikul kal lo mah se a lo hmu thui ve em em mai a. Thingtlang VCP te hial a lo ni ve tawh a. Ka nu erawh nu pangai ve tak niin politics-in kan chhungkua min ei chhiat nasat zia min hrilh ve thin.

Chuvang chuan, Pu Thena kha kan chhungkaw politics bulpui ti i la ka tisual awm lo ve.

Ka la hriat reng chu eleksawn dawn hnai ngne ni ta, ZORO ho in hmuh khawm dawn tum ni ta. Champhai Kahrawt bazaar bulah hian miin kan luah ve a. Naupang tin mai khan Congress flag kha an hum fur mai a. Sikul kai hma thil a nih chu!

Ka nau, hmeichhe naupang fel ve tawh tak nen chuan a thlawna sem na na chu congress flag leh kutphah chuang lukhum kan hawn ve a. Kha tih lai kha chuan keini ang rethei bawk thingtlang lam mi tan kha chuan naupang inawm lem tur rawng nei kha vang deuh nia! (Chithlum mum tial tih loh kha chu!)

Inah chuan kan vai ve lauh lauh a. Ka pa tlai leng a lo haw a. Ka nau flag leh lukhum chu a hmu a, engmah sawi set set lo chuan thukah a rawh sak ta daih mai a. Kei chuan chuveleh rang mangkhengin fairel hnuaiah ka thukru var a. Eng tak thleng ang maw?

Tlai chhung inkhawm a lo huna, ka nau hun kha a ni kher kher a. Tap hliam hliam chung khan ti hian a han tan ta a," Aw Lalpa, ka u nen congress flag kan awt ve em em a, mah se ka pa in a hmu a thukah min rawh sak daih a. A u chuan fairel hnuaiah a thukru hman a, a rawh sak ve lo a...." an ti chiah mai chu! "Amen" tih leh "Va la rawh!" tih kha a in rual a. Thukah chuan a alh sen ve ta hluaia.

Tawngtaina hian thil hi a lo va ti thei ngai em!

Tet lai kha chuan PC nih loh ngam kha ni lo reng reng! Mah se kan unau kan lo lian ve tawlh tawlh a, ka pa pawhin "PC kan ram tan" tih kha "Chhungkaw tan" tiin a tel tlem ve hret hret a. Inchhungah hlim takin PC ho chu an tlem na a an ruh tha a nia kan tia , kan nui ho bawk bawk ve thei ta a. Mah se, ka pa chuan, "PAWL PAWLITIKS-ah ka buai lo Bairabi Hydel Projects hi chu ram in nghahna phak ani" a la ti fan a.

Ka lo tlangval ve tan a, MNF an rawn lal a. Lalhleia te ho huaisen zia leh Mizo mipuite tana ramhnuai a vangvat an kai nasat zia a rawn lar chho a. Zoram hmangaihtute an lo ni ang a tiin ka han awn ve nghal mai a. Vangvat kai leh kai lo an in thliar a. Puberin thlam ropui tak a han sa chho zui nen ka rilru chu a buai ta nak mai a.

Vairam ka han thleng thla a, PROMISED ropui tak tak te kha puitlin a harsat tur zia ka han hmu fiah a. Dawtin min lo bum kual mai mai ani tih miin min hrilh a. Kan MNF tha duh leh ta lo a. Enge ni an sawrkar hnuaiah hna ka dil dawn lo bawk a tiin!

Ka neutral leh ta a. Pianpui PC, tet lai congress leh rawlthar MNF nih kha chu thil hlui an lo ni ta a. Pu Duhawma pawlte ka han bel chhin dawn a, keimah ang chauh mai nge ni zawhte no nei ang chuah mai a insawn zing a ni ve bawk si a. Keimah ka inrinloh tluk bawkin ka ring lo ve leh chhawng a.

Tichuan, tunah tak hian POLITICS LEH KEIMA inkar chu a lo tawp ta a. Pawl thar din tum deuh te in awm a nih chuan contact theih reng ka ni. Vansang eleksawn thlen hma ngei hian. Kum hei leh chen vote ka thlak thei ve tawh a, nakum chu a vawikhatna a tana thlak ve hrim hrim ka duh a nia!

Aug 2, 2008

Ka Zinna Ram-Part III

Middle East lamah maw kan tih kha! Khunglai ram zimte khuan khawvel news headline hi a luah deuh reng avangin a engemaw ti ngainatawm ve reuh a. Ka tlawh nual a, mah se hmun dang ang em em a han sawi tur ka hre lo.

Shopping nan chuan a tlawm thin khawp mai a. Electronics-ah ngat phei chuan sing chuang te khan a in thlau thei a kum 2004 hmalam kha chuan. Chu pawh chu 2006 kum tir a ka kal leh kha chuan India ram nena a danglamna em em ka hre tawh hauh lo nia.

UAE bikah hian Fujairah, Sharjah, Abu Dhabi leh Dubai te ka tlawh ve tawh a. Dubai bak khi chu chiang tak ahan vah kual ka nei lo ang bawkinka hre chiang lo. Vai hlirin an khat a, Hindi-in inbum kan tum dun hi a ni ringawt.

Indian tih takah kan thianpa pakhatin Cold Drink Vending machine a1 DH coin aiah India cheng 2 thir a lo thlak keuh a. Pepsi bur khat chu a la chhuak ve tho nia!

Bur Dubai ah hunn kan hmang ral hi ni ringawt. Digicam pakhatna Creative 3MP ka lei ve nghe nghe 2003-ah. Carrefour Mall a Phillipines nula pakhatin an tawngin min be hrep mai bawk tak e. Kei ka bialnu hual aiin a hmel tha tih loh ah chuan an hmaitlang a inang ve khawp mai. he he...

Oman, Kingdom of Oman ah ve thung hi chuan Sultan a hming kha khawlaia lam phal ani lo e an tia. Khawchhung a faia khawpawn erawh a ro ani. Muscat, Sohar leh Salalah te kan tlawh a. Vawi thum lai ka kal nghe nghe a. Sohar khi Nova fate hming chawiaan phuah an tia. Ka pa ka han zawt a ahre lo bawk.

Muscat chu sawi ang deuh khan Mall lian kha ani leh mai a. Chhunah engkim mai hi a inkhar a. Lulu Hypermart leh Muscat City Center te parda phen nula ho an chhe lo thei bawn tawps. Kan melh ngam der si lo a. Mit kher chhuah leh rukru ban tan kha min lo hrilh ve laklawh tawh si a.

Salalah ah hian thil mak kan en ve teh khiah a. Magic Road an tia. Thlaler ram ro ah. Zero Gravity ani awm e. Tlemin a slope deuh a a mawng kan thleng a nuetral-ah motor kha an dah a, amahin a let thei nia chho zawngin. Bus chu a muang deuh a, Car vel chu a let chak khawp mai. Mak ve tak chu ani. Indian tih takah kan test chin(?) vel a. Bottle chu a lum chho duh miah lo nia.

Souvenir atan chuan Frankincense leh Myrrah (Bible-ah khan Murrah ni lawm ni kha!) a tam chiang. Perfume ah chuan an hausa bawn. Kan nam ve chek chek mai maw le.

Ti zawng hian ka ngaihtuah mai mai a. Engati nge ni mitin mai hian kan um suau suau mai le. A nuam a, pawisa atam an ti! Mah se, anihna takah chuan hlawh khu a tha teh chiam bik hlei nem. Human Rights Violation alar bawk si a. Manama(Bahrain) a vai tlangval pahnih ka hmuh te kha ka hre reng thin. 18 hours an thawh hnuah9000/- (sangkua) vel chauh an hlawh a. Working visa renewal nan nen, chhungte thawn nen chuan bang a awm ngai lo an ti.

Dubai leh a chhehvel khu han en ta i la. Kum sawm dawn dawn awm tawh, chhungte thawn ngai bawk, haw hlei thei lo khu an tam ania. A bikin professional front lam te chu thu hran deuh ala ni ta a. Hna hrim hrim um a zuan luh nan chuan a va han tha lo tak. South Indian lam ho khuan AC hna an chang fur a, North lam ho chu Manual Labour bak an chang lo e an tia.

Tin, flesh tade a hluar nasa em em a. Motel/ Hotel vel a an nawhchizuar te khu, ti ta mai mai i la, Andhra leh Nepali an tam ber ag an ti thin. Khung atang te khuan a tam zawk khu chu khutiang hrim hrim a lut khu an nih ka ring bik chiah lo. Hna erawh atam a, a mi chengte an thatchhe em em a. Thil lei turin Car an chhuahsan ngai lo deuh thaw ani. Chuvangin Indian hnawhchuah te chu tum ve eng ang mah se a theih dawn loh. UAE ah khuan 30% vel chuah khu Emirates Arabi an ni nia!

Thil dang zawng ai chuan oil leh sumin siamtuin thuam mah se, an climate khu hrehawm ve chawrh chawrh tak ani. Thil hring hmuh tur avang si a. Chhunah engkim mai hi a in khar a. A cheng ate lah a dumin an la inkhuh ta lehnghala. Mumbai lum tih chu nep ve tak ani. Thaler vaivut hi kan kai paw thung zel nia. Kei zawng khung rama sum thawh chhuah khu ka awt lo.

A zawng a za a han ziah pawh ka chak a, mah se ka kha hi phuar ani rih si a. Heng bakah Kenya, Maldives, Mauritius tih vel te leh India ram Island nalh vel te pawh ziah huna la awm ang chu. Topic dangah kan lut tawh aniang chu!